Mówienie to czynność motoryczna

Mówienie umożliwia wyrażanie potrzeb, emocji, nawiązywanie kontaktu i porozumiewanie się z innymi ludźmi. Jest czynnością motoryczną, dotyczy precyzyjnych ruchów języka, warg i żuchwy. Związana jest z motoryką całego ciała poprzez taśmy mięśniowo – powięziowe.

Stabilne centrum daje mobilny obwód

Każdy ruch, nawet najmniejszy, a więc także ten, związany z mówieniem, zależy od stabilnych mięśni tułowia, tzw. core stability, czyli stabilnego centrum.

Centrum stabilizacji ciała przypomina cylinder, który jest obudowany mięśniami dolnego tułowia (mięśnie brzucha, mięśnie pleców, przepona i mięśnie miednicy).  Stanowi on bazę dla prawidłowego funkcjonowania obwodowych części ciała: głowy i aparatu artykulacyjnego, kończyn górnych i dłoni oraz kończyn dolnych i stóp. Dobra stabilizacja zależy od optymalnego napięcia mięśni tworzących cylinder oraz ich wzajemnego współdziałania. Optymalne napięcie mięśni daje możliwość bezpiecznego, wydajnego, płynnego manewrowania ciałem w przestrzeni oraz precyzyjnego poruszania aparatem mowy.

Prawidłowe mówienie zależy od sprawnego aparatu artykulacyjnego, który z kolei jest zależny od stabilnego centrum. Bardzo często przyczyną wad wymowy jest brak optymalnego napięcia oraz wzajemnego współdziałania stabilizatorów ciała. Dlatego dobry terapeutyczny program logopedyczny, oprócz usprawniania aparatu artykulacyjnego, powinien uwzględniać pracę nad stabilizacją centralną. Poprawa napięcia mięśni w obrębie dolnego tułowia to podstawa pracy logopedycznej.

O zaburzeniu stabilizacji centralnej u dzieci świadczą:

• odchylenia osiowości w postawie ciała (np. głowa wysunięta do przodu lub pochylona w bok, nierówny poziom barków lub/i miednicy, nadmiernie uwydatniony brzuch, zaokrąglone plecy, koślawość, szpotawość, płaskostopie),
• słaba równowaga, koordynacja i koncentracja uwagi,
• trudności w motoryce małej, utrzymaniu narzędzia pisarskiego,
• obniżenie jakości wykonywanych ruchó

Trening stabilizacji posturalnej

W przypadku dzieci młodszych ważne jest, aby ich rozwój ruchowy przebiegał bez omijania lub przyspieszania poszczególnych etapów (siadanie – czworakowanie – chodzenie). Należy pamiętać, że dziecko osiągnie pozycję wyższą, gdy jego układ kostno – stawowy oraz układ nerwowo – mięśniowy będzie na to gotowy. Warto tak zorganizować przestrzeń wokół dziecka, by w bezpieczny sposób mogło twórczo eksplorować otoczenie, doskonaląc przy tym swoje umiejętności motoryczne.

U starszych pociech należy zadbać przede wszystkim o systematyczną i różnorodną aktywność ruchową. Dobrym rozwiązaniem są urozmaicone zabawy w domu z elementami czołgania, czworakowania, podskakiwania, tory przeszkód, czy tunele, a na świeżym powietrzu bieganie, chodzenie po nierównym terenie, krawężnikach, pagórkach, wspinanie się, zeskakiwanie z murków, korzystanie ze sprzętów na placu zabaw itp. Warto zachęcać dziecko do udziału w zajęciach w grupie rówieśniczej (zespołowe gry sportowe, basen, sztuki walki, ścianki wspinaczkowe itp.).

Opracowały:

Neurologopeda kliniczny Mgr Ilona Klonecka

Fizjoterapeutki Mgr Magda Czajkowska i Mgr Agata Szmyd